Wydawca treści Wydawca treści

Użytkowanie lasu

Użytkowanie lasu jest gałęzią gospodarki leśnej, która zajmuje się planowaniem i racjonalnym pobieraniem użytków leśnych.

Wyróżniamy użytkowanie:
•    główne – dotyczy pozyskania i wykorzystania surowca drzewnego w granicach nie przekraczających możliwości produkcyjnych lasu,
•    uboczne – dotyczy pozyskania i wykorzystania innych użytków niedrzewnych – głównie grzyby leśne oraz owoce – borówki czernicy (zwanej czarną jagodą), borówki brusznicy,  jeżyny, maliny, róży, głogów, jarzębu pospolitego (popularnej jarzębiny czerwonej), żurawiny, bzu czarnego, orzechów laskowych).


Użytkowanie lasu zajmuje się przede wszystkim sposobami i organizacją pozyskania drewna oraz innych płodów leśnych. Pod tym pojęciem rozumiemy ścinkę, okrzesanie, wyrób sortymentów oraz ich odbiór przez pracownika Służby Leśnej. Pozyskanie rozpoczyna się od jego zaplanowania podczas sporządzania planu urządzania lasu. O jego wielkości decyduje tzw. etat cięć. Jest to ilość drewna możliwa do wycięcia w drzewostanach na określonej powierzchni  w okresie 10 lat, które obejmuje plan. Weryfikacja wielkości pozyskania odbywa się podczas szacunków brakarskich, które wykonywane są w roku kalendarzowym, poprzedzającym wycinkę, a na ich podstawie powstaje jednoroczny plan cięć tzw. wniosek cięć. Dają one dokładniejsze informacje na temat ilości i jakości planowanej do pozyskania masy drzewnej. Ponadto zapewniają pozyskanie drewna w granicach nieprzekraczających możliwości produkcyjnych lasu, ale również systematycznie zwiększających zapas drewna pozostającego w lasach, tzw. zapasu na pniu. Krótko mówiąc, leśnicy prowadzą w lasach gospodarkę w sposób zapewniający ich trwałość i możliwość odnawiania. Dzięki temu, że etat jest niższy niż przyrost drewna w tym samym okresie, następuje stały wzrost zapasu „drewna na pniu" (w Polsce pozyskuje się ok. 55 proc. przyrostu).

Przed przystąpieniem do prac wykonywany jest szereg czynności przygotowawczych np.: oznaczenie granic powierzchni manipulacyjnej, wyznaczenie miejsc składowania drewna, kierunku obalania drzew i wywozu drewna. W trakcie trwania wycinki surowiec drzewny sukcesywnie jest odbierany i kontrolowany pod względem jakości jego wykonania. Po zakończeniu prac związanych z pozyskaniem, powierzchnia zostaje uprzątnięta w sposób umożliwiający przyszłe odnowienie drzewostanu.


Pozyskane drewno pochodzi z:
•    cięć rębnych – usuwanie z lasu drzewostanów dojrzałych, których podstawowym celem jest ich przebudowa oraz odtworzenie,
•    cięć pielęgnacyjnych (czyszczeń i trzebieży) – usuwanie z lasu części drzew uznanych za niepożądane i szkodliwe dla pozostałych drzew i wartościowych elementów drzewostanu. Pozyskane drewno jest uboczną konsekwencją pielęgnacji drzewostanów w celu zwiększenia możliwości rozwojowych drzew i poprawy ich jakości technicznej,
•    cięć niezaplanowanych – są one konsekwencją wystąpienia klęsk żywiołowych.

Obecnie wyróżniamy następujące sposoby pozyskania drewna:
•    ręczno-maszynowy – drewno pozyskuje się ręcznie, za pomocą pilarek. Prace pilarką obejmują ścinkę, okrzesywanie oraz wyrzynkę na poszczególne sortymenty. Następnie za pomocą ciągników drewno zrywane jest do miejsca składowania, gdzie czeka na odbiór przez klienta.
•    mechaniczny – proces ten jest realizowany z zastosowaniem maszyn wielooperacyjnych: harwesterów, które ścinają, okrzesują oraz wyrabiają sortymenty oraz forwarderów, które wyrobione drewno zrywają. Podnoszą one ergonomię i wydajność prac pozyskaniowych.

Nadleśnictwo Kalisz w obecnie obowiązującym planie urządzania lasu pozyskuje średnio rocznie 50 250 m3 grubizny i około 4 000 m3 drobnicy.

Planowane użytkowanie główne na okres obowiązywania planu urządzania lasu wynosi:
•    etat  powierzchniowy: 8 500,68 ha,
•    etat  miąższościowy: 502 545 m3 grubizny netto,

  •  drewno gatunków iglastych 475 732 m3,
  •  drewno gatunków liściastych 26 813 m3.

Użytkowanie lasu jest dziedziną nie tylko o użytkach leśnych, ale i służącą zaspokajaniu potrzeb społecznych poprzez kształtowanie warunków zdrowotnych i rekreacyjnych.
 


Polecane artykuły Polecane artykuły

Powrót

Hodowla lasu

Hodowla lasu

SELEKCJA I NASIENNICTWO

Działania z zakresu nasiennictwa i selekcji w Nadleśnictwie Kalisz zostały zawarte w:

  • Programie zachowania leśnych zasobów genowych i hodowli selekcyjnej drzew leśnych na lata 1991-2010 oraz w
  • Programie zachowania leśnych zasobów genowych i hodowli selekcyjnej drzew w Polsce na lata 2011-2035 I etap realizacji lata 2011-2021

Baza nasienna Nadleśnictwa położona jest w zasięgu regionu nasiennego 354 i 452.

Podstawą bazy nasiennej dla nadleśnictwa są gospodarcze drzewostany nasienne  oraz źródła nasion.
Wykazana poniżej baza nasienna zaewidencjonowana jest w Krajowym Rejestrze Leśnego Materiału Podstawowego.

Drzewostany nasienne gospodarcze:
Drzewostany nasienne gospodarcze stanowią w przypadku nadleśnictwa podstawową bazę nasienną. W minionym okresie nadleśnictwo dokonało weryfikacji gospodarczych drzewostanów nasiennych i wg. stanu na 31. 12. 2013 r. posiada ich łącznie 269,95 ha, w tym:
brzozowych 3.74 ha
dębowych  20.67 ha
olchowych 2.62 ha
sosnowych 242.92 ha

Źródła nasion:
Źródła nasion są najniższą podkategorią bazy nasiennej, należącej do kategorii ze zidentyfikowanego źródła. Bazę tę rozpoczęto tworzyć po 2004 r. po wejściu w życie ustawy o leśnym materiale rozmnożeniowym. Zgodnie z wymogami nadleśnictwo uznało i zarejestrowało 6 źródeł nasion następujących gatunków drzew leśnych: dąb czerwony, jesion, klon, lipa, jawor, grab.

Opisana baza nasienna zabezpiecza zapotrzebowanie nadleśnictwa na materiał sadzeniowy głównych gatunków niezbędnych do wykonania odnowień i zalesień. Jedynym mankamentem jest brak dostatecznej bazy nasiennej dębu szypułkowego oraz brak bazy nasiennej dębu bezszypułkowego oraz buka.

Bloki upraw pochodnych:
W Nadleśnictwie Kalisz wyznaczono 169,59 ha bloków upraw pochodnych, z czego jeden sosny z WDN Nadleśnictwa Bolewice (48,11 ha), jeden sosny rychtalskiej z WDN w Nadleśnictwie Syców (79,46 ha), i jeden blok sosny rychtalskiej z PLANT NAS w Nadleśnictwie Syców (42,02 ha).
Do  2012.12.31 założono 57,99 ha upraw pochodnych, z czego 50,78 ha w blokach upraw pochodnych a 7,21 ha poza blokami, w tym:
Uprawy w blokach:
- So WDN Bolewice     –   17,43 ha 
- So WDN  Syców    – 26,92 ha
- So PN Syców -  6,43 ha
   
Uprawy poza blokami:
- So WDN Syców – 7,21 ha.

 

SZKÓŁKARSTWO

Nadleśnictwo Kalisz  posiada jedną szkółkę leśną w miejscowości Brzeziny przy ul. Kordeckiego 4.
Szkółka Długosz założona została w 1989 roku. Położona jest na terenie Obrębu Pieczyska leśnictwa Zajączki. Powierzchnia całkowita 823 ary, powierzchnia produkcyjna 440 ary. Szkółka składa się z czterech kwater, dwóch pasów podokapowych do produkcji jodły i buka o łącznej powierzchni 1,80 ara i inspektu o powierzchni 2 ary. Gleby szkółki to piaski słabo gliniaste i gliniaste lekkie. 
W 2009 roku nadleśnictwo opracowało „Perspektywiczny Program Produkcji Szkółkarskiej na lata 2009 – 2015". Od 2012 roku powierzchnia produkcyjna szkółki  – wynosi 3,90 ha.
Szkółka wyposażona jest w sprzęt do uprawy gleby, wysiewu nasion, nawadniania, pielęgnacji i ochrony sadzonek. Zebrane nasiona wysiewamy na szkółce i  produkujemy z nich sadzonki 1-roczne, 2-letnie, 3-letnie i 4-letnie drzew i krzewów iglastych oraz liściastych. Materiał, który produkujemy w pełni pokrywa zapotrzebowanie na sadzonki Nadleśnictwa. Nadmiary sadzonek Nadleśnictwo sprzedaje odbiorcom indywidualnym oraz innym jednostkom Lasów Państwowych.

 

ODNOWIENIA I ZALESIENIA

Odnowienie lasu oznacza zakładanie nowych drzewostanów, mających zająć miejsce dotychczasowych, ustępujących bądź to w toku użytkowania przy zastosowaniu określonych rębni, bądź też zniszczony przez klęski elementarne, pożary lub śniegi, żer owadów, masowe występowanie grzybów pasożytniczych, lawiny itp.
Zalesienia to zakładanie nowych drzewostanów na gruntach rolnych lub innych nie użytkowanych rolniczo.
Wyhodowane w szkółkach sadzonki trafiają do wszystkich leśnictw na zakładane corocznie nowe uprawy oraz między innymi do prywatnych właścicieli lasów. Około 20% wszystkich odnowień w Nadleśnictwie stanowią odnowienia naturalne sosny na powierzchniach otwartych. Eliminuje to etap produkcji sadzonek, stres, któremu ulegają sadzonki przy przesadzaniu ze szkółki oraz zmniejsza degradację środowiska leśnego. Jesteśmy dumni z powstałych w ten sposób samosiewów sosnowych